Η μετά Μοντανά εποχή, οι «άσσοι στο μανίκι» Αναστασιάδη, και οι «βιαστικοί» σύμβουλοι που ανακοίνωναν τουρκο-ισραηλινό αγωγό

Η μετά Μοντανά εποχή, οι «άσσοι στο μανίκι» Αναστασιάδη, και οι «βιαστικοί» σύμβουλοι που ανακοίνωναν τουρκο-ισραηλινό αγωγό | Newsit.com.cy

Μια μεγάλη διπλωματική νίκη για την Λευκωσία
Η γεωπολιτική συγκυρία είναι σαφές ότι ευνοεί τα μέγιστα την εξωτερική πολιτική Κύπρου και Ελλάδος, καθώς εδώ και κάποια χρόνια μέσω των Τριμερών, που μετατρέπονται πλέον σε Τετραμερείς, ένεκα της ιταλικής προσθήκης, υφίσταται σύγκλιση γεωπολιτικών συμφερόντων Κύπρου-Ελλάδος με το Ισραήλ και την Αίγυπτο. Κοινός παρονομαστής για την περαιτέρω σύγκλιση, ακόμα και μεταξύ Αιγύπτου – Ισραήλ, η διαιώνιση παραμονής του Ερντογάν στην εξουσία, αλλά και τα αμοιβαία οφέλη που προκύπτουν από την ενεργειακή συνεργασία, με αποκορύφωμα την Τετραμερή της Λευκωσίας, μεταξύ Ιταλίας, Ελλάδος, Κύπρου και Ισραήλ όπου η Ε.Ε. με καθεστώς παρατηρητή, (αλλά και χρηματοδότη) φαίνεται να προκρίνει πλέον ως βιώσιμο οικονομικά και τεχνικά τον αγωγό EastMed, έργο με το οποίο ουσιαστικά η αναθεωρητική Τουρκία εξοβελίζεται πλήρως από τις ενεργειακές εξελίξεις της Ν.Α. Μεσογείου.

Το βασικότερο ωστόσο βάσει του Μνημονίου Συναντίληψης το οποίο υπεγράφη, είναι οι διακρατικές συμφωνίες τις οποίες θα συμπήξουν οι χώρες που το συνυπογράφουν για την κατασκευή νέων αγωγών στην Ν.Α. Μεσόγειο, κάτι που ουσιαστικά ρίχνει στο γεωπολιτικό «καναβάτσο» την Άγκυρα, η οποία πλέον θα εξαναγκασθεί να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία, εφόσον επιλέξει να μη απομείνει απομονωμένος «θεατής» στους ενεργειακούς σχεδιασμούς συνασπισμών και συμμαχιών που πλέον ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνάμεις της.

Εξάλλου, η Ε.Ε. έχει προβεί σε προχρηματοδότηση της μελέτης του EastMed, η οποία εν τέλει απέδειξε την βιωσιμότητα, από τεχνικής και οικονομικής απόψεως, (και σίγουρα πολιτικής), ενός υποθαλάσσιου αγωγού Φυσικού Αερίου από τα κοιτάσματα που βρίσκονται στον βυθό των ΑΟΖ, Κύπρου, Ισραήλ, Αιγύπτου, και ενδεχομένως σε δεύτερο χρόνο του Λιβάνου, αλλά και της Ελλάδος.

Η επιβεβαίωση των παραπάνω εξελίξεων πλέον σηματοδοτεί και τον αναβαθμισμένο και καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει η Κύπρος, δυσανάλογο μεν προς το μέγεθός της, αλλά ευθέως ανάλογο προς την γεωστρατηγική θέση που κατέχει στον χάρτη, με τη Λευκωσία τιθέμενη πλέον σε θέση ισχύος ακόμα και ως προς την διαπραγμάτευση του Κυπριακού με την προς το παρόν φαινομενικά αδιάλλακτη Τουρκία.

Οι «βιαστικοί» σύμβουλοι και ο αγωγός Ισραήλ-Τουρκίας
Εντούτοις κάποιοι ήδη από το καλοκαίρι έβλεπαν τα πράγματα να κυλούν αρκούντως διαφορετικά, υπό το πρίσμα ενός ρεαλιστικού πεσιμισμού(;), καθώς σύμφωνα με κάποιους «βιαστικούς» διεθνολόγους – αναλυτές, και συμβούλους κομμάτων της αντιπολίτευσης η εξωτερική πολιτικής της Κύπρου βρισκόταν προ ενός εκτροχιασμού… Κάπου εδώ σε αυτό το σημείο, επιβεβαιώνεται και η θέση που προσωπικά προέβαλα μέσω του newsit.com.cy, έχοντας σταθεί ιδιαιτέρως επιφυλακτικός έναντι κάποιων διεθνολόγων και συμβούλων κομμάτων της Αντιπολίτευσης, (εντός και εκτός Κύπρου), οι οποίοι ήδη από το καλοκαίρι έβλεπαν ταχεία γεφύρωση του χάσματος Τελ Αβίβ – Άγκυρας, ενώ ουσιαστικά «ανακοίνωναν» την δημιουργία ενός τουρκο-ισραηλινού αγωγού Φυσικού Αερίου.

Μια τέτοια όμως εξέλιξη, σύμφωνα με τον έγκυρο αναλυτή επί θεμάτων Ισραήλ και Μέσης Ανατολής, Γαβριήλ Χαρίτο, παραπέμπεται στις «Καλένδες», ένεκα σειράς διπλωματικών και οικονομικών περιπλοκών, με ταυτόχρονη, στον αντίποδα, έναρξη διαλόγου Ισραήλ – Αιγύπτου, σύμφωνα και με τον Bloomberg. Οι ίδιοι άνθρωποι είχαν καλλιεργήσει και στο πολιτικό προσωπικό της χώρας ένα κλίμα έντονης καχυποψίας έναντι των προθέσεων του Τελ Αβίβ, σε μια κρίσιμη δε περίοδο, κατά την οποία η πολιτικο-διπλωματική ενίσχυση του Ισραήλ προς την Λευκωσία λάμβανε πιο ξεκάθαρη μορφή, εν μέσω σκληρών διαπραγματεύσεων στο Κραν Μοντανά – τα μηνύματα που έστελναν οι Ισραηλινοί ήταν ξεκάθαρα – προβαίνοντας στην μεγαλύτερη ανάπτυξη στρατευμάτων τους και δη ειδικών δυνάμεων σε χώρα του εξωτερικού εν καιρώ ειρήνης.

Η ζημιά που θα μπορούσε να επισυμβεί διπλωματικά μέσω αυτής της ρητορικής «αμφισβήτησης» δυνητικά θα μπορούσε να αποβεί εις βάρος του εθνικού συμφέροντος και των ενεργειακών σχεδιασμών μας, καθώς σε ευρύ φάσμα του πολιτικού προσωπικού και ενώ οι εξελίξεις έχουν πλέον διαψεύσει τους «βιαστικούς» συμβούλους, συνέχιζε μέχρι και προ ημερών να συντηρείται η παραφιλολογία περί ευόδωσης ενός τουρκο-ισραηλινού αγωγού. Σε κάθε περίπτωση, η θέση που διατύπωσε ο ειδήμων επί θεμάτων Ισραήλ και Μέσης Ανατολής, Γ. Χαρίτος μάλλον έβαλαν στην σωστή διάστασή τους κάποια ζητήματα στο εσωτερικό πολιτικό φάσμα, έναντι των «καλοθελητών» που βιάστηκαν να γεφυρώσουν το χάσμα Ισραήλ – Τουρκίας…

Η μετά Κραν Μοντανά εποχή και η «αναγέννηση» των ενεργειακών σχεδιασμών
Ήδη για το Κραν Μοντανά πολύ μελάνι έχει χυθεί, ωστόσο το μόνο το οποίο μπορεί να τεκμηριωθεί με σαφήνεια και εμπεριστατωμένα είναι ότι πρώτον η Τουρκία θα συνεχίσει να ασκεί μια παρελκυστική πολιτική στο Κυπριακό, διασφαλίζοντας τη μη λύση και δεύτερον, ότι ουδείς θα μπορέσει να κατηγορήσει άμεσα για αδιαλλαξία την ε/κ πλευρά στο Κραν Μοντανά. Εξάλλου, το ότι η Τουρκία προσήλθε για πρώτη φορά σε διαπραγματεύσεις από κοινού με την Κυπριακή Δημοκρατία, διακαής στόχος διαδοχικών κυπριακών κυβερνήσεων, ακόμα κι αν δεν καταφέραμε πλήρως να εκθέσουμε με σαφήνεια στα μάτια της διεθνούς κοινότητας την τουρκική αδιαλλαξία, τουλάχιστον ο Πρόεδρος Αναστασιάδης δεν πήρε ούτε αυτός το διεθνές «ανάθεμα» για το αδιέξοδο στις συνομιλίες, έχοντας άλλωστε και τις ιστορικές παρακαταθήκες ενός διαλλακτικού οπαδού του Σχεδίου Ανάν…

Παρά το γεγονός ότι ο Πρόεδρος βαλλόταν πανταχόθεν, είτε ως υπερβολικά διαλλακτικός από τον «Ενδιάμεσο χώρο», είτε ως άτεγκτος και αδιάλλακτος που έχασε μια μεγάλη ευκαιρία, από το ΑΚΕΛ, εν τέλει αυτό που σίγουρα κατάφερε η Ε/κ πλευρά μετά το αδιέξοδο ήταν να «ξεκλειδώσει» με μεγάλη ευχέρεια την πόρτα, μέσα από «λεπτούς» διπλωματικούς χειρισμούς, την υλοποίηση των ενεργειακών σχεδιασμών της Λευκωσίας και μάλιστα με ρυθμούς χιονοστιβάδας, εκκινώντας με τη γεώτρηση της Total στο τεμάχιο «11», εντός ενός προστατευτικού «κλοιού» πολεμικών σκαφών των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Ελλάδος και του Ισραήλ, ακόμα ένας σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα και μια ακόμα διπλωματική νίκη της «μικρής», αλλά ευέλικτης Κύπρου.

Οι «άσσοι στο μανίκι» του Αναστασιάδη
Σε κάθε περίπτωση ο Πρόεδρος Αναστασιάδης διαχρονικά καταφέρνει, τόσο παρασκηνιακά, όσο και με φανερούς ελιγμούς του να προβάλλει συνεχώς ένα πρόσωπο διαλλακτικότητας στο Κυπριακό, παρόλο που προσωπικά πλέον έχω ισχυρές αμφιβολίες για το αν συνεχίζει να είναι ο ίδιος πολιτικά άνδρας που είχε στηρίξει το 2004 το Σχέδιο Ανάν και αμφιβάλλω επίσης για το αν πραγματικά πιστεύει ότι δύναται να επιτευχθεί μια δίκαιη λύση του Κυπριακού, θεωρώντας ότι απλά είναι εξαναγκασμένος να «φορά» αυτό το «προσωπείο» διαλλακτικότητας, ένεκα διπλωματίας, προκειμένου να εκτεθεί η άλλη πλευρά όσο το δυνατόν περισσότερο, σε μια διεθνή συγκυρία που η Άγκυρα βάλλεται ούτως ή άλλως από παντού. Εντούτοις, τα παραπάνω συμπεράσματα αποτελούν μια καθαρά υποκειμενική άποψη του γράφοντος.

Αυτό που δεν είναι ωστόσο καθόλου υποκειμενικό είναι το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια περνώντας από δύσκολες πολιτικές και οικονομικές «Συμπληγάδες», να επιβληθεί στο διεθνές πολιτικό στερέωμα και στα διεθνή φόρα ως ένας καταξιωμένος πλέον statesman, φέρνοντας συχνά την Κύπρο στο προσκήνιο, αλλά όχι με την αρνητική χροιά που η Ελλάδα και η ελληνική διακυβέρνηση προβάλλεται συνεχώς… Άλλωστε, δεν είναι λίγοι οι διπλωμάτες που καθαρά εμπειρικά αναφέρουν πως συχνά-πυκνά οι σχέσεις κρατών διαμορφώνονται από τις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ των ηγετών τους και σίγουρα ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έχει την καλή έξωθεν μαρτυρία. Παράδειγμα τρανταχτό: Την ίδια ώρα που ο Αναστασιάδης ήταν ο μόνος ηγέτης που έσπασε το άτυπο εμπάργκο επισκέψεων που είχε επιβληθεί στον Πρόεδρο Πούτιν, ένεκα Ουκρανικού, από ΗΠΑ και Ε.Ε., παράλληλα για μια σειρά άλλων χειρισμών ελάμβανε τα εύσημα από τις ΗΠΑ…

Ένας άλλος «άσσος στο μανίκι» Αναστασιάδη είναι η κομβικής σημασίας παρουσία του Κυβερνητικού Εκπροσώπου και εμπειρότατου διπλωμάτη, Νίκου Χριστοδουλίδη, ένας άνθρωπος-τεχνοκράτης στην κατάλληλη θέση την κατάλληλη στιγμή. Προσωπική άποψη του γράφοντος, είναι ότι θα ήταν ευτύχημα για τα εθνικά μας συμφέροντα, σε περίπτωση μη επανεκλογής Αναστασιάδη, να διατηρηθεί από τον διάδοχό του στον Προεδρικό θώκο στην ίδια θέση αμετακίνητος, κατά τα πρότυπα που διατηρήθηκε ένας Ρεπουμπλικανός ΥΠΑΜ στην θέση του, αμέσως μετά την ανάληψη της προεδρίας των ΗΠΑ, από τον Δημοκρατικό Μπάρακ Ομπάμα, αλλά αυτό προϋποθέτει βέβαια και την ύπαρξη αντίστοιχου πολιτικού πολιτισμού…κι όχι κανιβαλισμού.

ΕΜΜΕΣΗ ΥΠΟΣΚΑΨΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟ-ΙΣΡΑΗΛΙΝΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ
Πολιτικοί και διεθνολόγοι-αναλυτές διαφόρων αποχρώσεων στην Κύπρο, στην βάση μιας «μικροπολιτικής» θεώρησης των γεωπολιτικών δρώμενων στην περιοχής μας και με δυνητικό «θύμα» την εξωτερική μας πολιτική, αποπειράθηκαν να υποβαθμίσουν ή/και να ψέξουν την παρουσία ενός ενισχυμένους τάγματος σχεδόν 500 ανδρών της επίλεκτης μονάδας, εφέδρων κυρίως, του Ισραήλ (Sayeret Egoz), της μεγαλύτερης ανάπτυξης Ισραηλινών στρατευμάτων σε ξένη χώρα εν καιρώ ειρήνης, παρουσία η οποία αποτελούσε σαφέστατο μήνυμα προς την Άγκυρα, με επόμενο βήμα την επίτευξη μιας στρατιωτικής αμυντικής συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών.

Έσπευσαν τότε κάποιοι εξ αριστερών να αρθρώσουν το σαθρό και αβάσιμο επιχείρημα ότι η Κύπρος γίνεται εφαλτήριο της ιμπεριαλιστικής/επιθετικής πολιτικής του Ισραήλ, καθώς, όπως είπαν, τα εδάφη της Κύπρου ομοιάζουν με αυτά του Λιβάνου ή κάποιων περιοχών του Ιράν… Η μόνη λογική απάντηση προς τέτοιου είδους φαιδρά επιχειρήματα είναι πως 1ον) Οι Ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και δη οι Ειδικές Δυνάμεις μπαινοβγαίνουν εδώ και δεκαετίες τόσο φανερά, όσο και εν κρυπτώ στα εδάφη Λιβάνου και λοιπών γειτονικών χωρών, οπότε καταρρέει το επιχείρημα ότι χρειάζονται να ασκηθούν σε άλλη χώρα προς αυτόν το σκοπό και 2ον) Αν οι συγκεκριμένοι βουλευτές έχουν επισκεφθεί το Τρόοδος, που δεν φαντάζομαι να μην το έχουν πράξει, θα καταλάβουν πως δεν ομοιάζει διόλου εδαφικά – γεωμορφολογικά με τις περιοχές που συνήθως «βάζει στο στόχαστρο» ο Ισραηλινός Στρατός (IDF)…

Εξάλλου, κάποιοι άλλοι σύμβουλοι εκ του «Ενδιάμεσου» ορμώμενοι, ας τους βαφτίσουμε «βιαστικούς», επιεικώς, προσπαθώντας να υποβαθμίσουν και απαξιώσουν για λόγους καθαρά μικροπολιτικής εκμετάλλευσης, την περαιτέρω εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας με το Ισραήλ, έσπευσαν με την σειρά τους να θέσουν το ρητορικό ερώτημα για το αν πραγματικά κάποιος πιστεύει πως το Τελ Αβίβ θα επέμβει υπέρ της Κύπρου σε περίπτωση θερμής αντιπαράθεσης με την Τουρκία.

Το συγκεκριμένο ερώτημα είναι προφανώς παρελκυστικό, γιατί οι περισσότεροι θα απαντήσουν πως κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί, ωστόσο μπαίνω στον πειρασμό να προβάλλω το αντεπιχείρημα, το οποίο αντλείται από πλείστα ιστορικά παραδείγματα, ειδικά στον παρόντα αιώνα και καθ’ όλη την διάρκεια του 20ου, προς τους εν λόγω ειδήμονες. Θα συμφωνήσω πως ναι μεν πιθανότατα επισήμως το Ισραήλ δεν θα εμπλακεί άμεσα σε μια θερμή αναμέτρηση στην Κύπρο (εξαρτάται από τις εκάστοτε ισορροπίες όπως αυτές θα διαμορφώνονται την περίοδο της κρίσης βέβαια), ωστόσο αυτό που καταδεικνύεται, από τις συνεχείς κοινές ασκήσεις Ε.Φ. με εξειδικευμένο προσωπικό των Israeli Defence Forces σε ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΕΔΑΦΟΣ, ως «μήνυμα» προς κάθε ενδιαφερόμενο, είναι πως διαχρονικά κι εφόσον τα συμφέροντα κάποιων χωρών ευθυγραμμίζονται σε σημείο που να δημιουργούν τις προϋποθέσεις μιας «φυσικής συμμαχίας», εύκολα την κρίσιμη στιγμή θα βρεθούν «εθελοντές» και «σύμβουλοι» με εξειδίκευση σε συγκεκριμένες ειδικότητες και αποστολές, οι οποίοι για κάποιο διάστημα απλά αλλάζουν διακριτικά, στολή και εθνόσημα… Απλά να υπενθυμίσω την δράση της MPRI και ανδρών της Λεγεώνας των Ξένων στην επιχείρηση ανακατάληψης της Κράινα και των εδαφών της Ανατολικής Σλαβονίας το 1995 σε εν κρυπτώ σύμπραξη με τον Κροατικό Στρατό, ή την συγκεκαλυμμένη αποστολή στελεχών των Βρετανικών, Αμερικανικών αλλά και Ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων σε διάφορα σημεία ενδιαφέροντος υπό την σημαία των κουρδικών δυνάμεων του Βορείου Ιράκ, για να αναφερθούμε και σε ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα, ενώ σκοπίμως δεν θα αναφερθώ και στο τι έχει συμβεί με το PKK στην Ν.Α. Τουρκία…

Με αυτό θέλω να τονίσω πως η τόσο μαζική παρουσία Ισραηλινών σε μια μάλιστα εντόνως φορτισμένη πολιτικο-διπλωματικά περίοδο για το Κυπριακό, ουσιαστικά περνούσε το μήνυμα στην Άγκυρα πως η Λευκωσία προσφέρει στο Τελ Αβίβ το απαιτούμενο στρατηγικό βάθος που χρειάζεται για να «ανασαίνει» στην Ν.Α. Μεσόγειο, πόσο μάλλον δε όταν οι διμερείς σχέσεις συσφίγγονται έτι περαιτέρω διπλωματικά και οικονομικά, αποκτώντας νέα δυναμική μετά την καθέλκυση ισραηλινής κατασκευής περιπολικού ανοικτής θαλάσσης για το Π.Ν. της Ε.Φ. (θα παραγγελθούν ακόμα 3), καθώς και με τις νέες προμήθειες οπλικών συστημάτων, πολλά εκ των οποίων προερχόμενα από το Ισραήλ.

Εξάλλου, όπως προανέφερα κάποιοι βιάστηκαν να γεφυρώσουν μια ώρα αρχύτερα το συνεχιζόμενο και διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, προαναγγέλλοντας μάλιστα εν μέσω θέρους πως επίκειται από μέρα σε μέρα η ανακοίνωση της συμφωνίας περί δημιουργίας του τουρκο-ισραηλινού αγωγού… Αντ’ αυτού όμως συνέβησαν δύο άλλα πράγματα, που μάλλον αναβάλλουν επ’ αόριστον ή και ακυρώνουν μια τέτοια εξέλιξη: 1ον) Επίσημη συνάντηση Νετανιάχου – Αλ Σίσι για σύμπηξη ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ (κατόπιν συγκεκριμένης νομοθετικής ρύθμισης στην Αίγυπτο), και 2ον) Το Τελ Αβίβ τάχθηκε ανοιχτά και αναφανδόν υπέρ της διενέργειας του κουρδικού δημοψηφίσματος ανεξαρτησίας στο βόρειο Ιράκ, την ώρα που η Άγκυρα έστελνε στρατεύματα στα σύνορα με το Ιράκ, προς εκφοβισμό των Κούρδων. Τέλος, 3ον) Η ρητορική Ερντογάν κατά του Τελ Αβίβ και προσωπικά του Νετανιάχου, βρίσκεται ξανά σε απόλυτη έξαρση, ένεκα της αναγνώρισης της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ από τον Τραμπ, ρίχνοντας μάλλον «ταφόπλακα», στους όποιους σχεδιασμούς για αυτόν τον αγωγό, που θα έπρεπε να περάσει και από την Κύπρο και σίγουρα θα έφερνε την Κ.Δ. σε δεινή θέση.

Ένα χρήσιμο συμπέρασμα…
Εν κατακλείδι, ταπεινή μου γνώμη είναι πως καλό θα ήταν να μην προτρέχουν των εξελίξεων κάποιοι ειδήμονες και μη, ένεκα προεκλογικής περιόδου, καθότι ελλοχεύουν πλείστοι κίνδυνοι από «βιαστικές» και εξεζητημένες προσεγγίσεις που ενδεχομένως να υπέσκαπταν την ομαλή άσκηση της εξωτερικής και ενεργειακής πολιτική μας. Παράλληλα κρίνω πως πρέπει να βρεθούν οι διακομματικοί δίαυλοι ώστε να καταστεί αντιληπτό στο ευρύτερο κυπριακό πολιτικό προσωπικό, αλλά και στους απλούς πολίτες, πως σε μια δύσκολη για το εθνικό ζήτημα περίοδο κι ενώ πλέον οι Τριμερείς που μετουσιώνονται σε Τετραμερείς, αρχίζουν να λαμβάνουν ένα ξεκάθαρα γεωστρατηγικό πρόσημο, θα πρέπει ζητήματα εθνικής και εξωτερικής πολιτικής να αφήνονται εκτός προεκλογικού αγώνος και συναφών «πυροτεχνημάτων».

Κατά τ’ άλλα τα αντιπολιτευόμενα κόμματα θα μπορούσαν να βρουν αρκετά τρωτά σημεία στην παρούσα διακυβέρνηση προκειμένου να ασκήσουν αντιπολιτευτική κριτική επί ζητημάτων που άπτονται της εσωτερικής πολιτικής ζωής.

Σωκράτης Κωσταρόπουλος
MSc International Relations,
B.A. History


MM